6 ноября 2013 г.   Главная О газете Персонал Контакты Башинформ
МӘҘӘНИӘТ // Музейҙар

Кемдең ике тәгәрмәсле арбаһы боронғораҡ?
12.02.07


       Боронғолоҡҡа бирелеү, үткәндәрҙең рухын т ойоу, ата-бабаларҙың ижади мираҫына ҡағылыу өсөн - өфөләргә һәм баш ҡала ҡунаҡтарына рес публиканың Милли музейына барыу ҙа етә. Һәр теләгән кеше өсөн уның ишектәре асыҡ. Музей залдары буйынса, ваҡыт тураһында бөтөнләйгә онотоп, оҙаҡ ҡына хискә бирелеп йөрөп була. Экспонаттар, төрлө осор алмашыныуының реаль шаһиттары, улар күп нәмәләр тураһында һөйләй . Музей күҙәтсеһе һеҙгә аҡ ҡауҙы ҡарасҡыһын,
       уға 103 йыл, башҡорт халҡының милли батыры Салауат Юлаев ҡылысын һәм башҡа бик күп архе ологик табыштар күрһәтер. Үтә һирәк осрай то рған ҡиммәтле нәмәләрҙе һанап бөтөрөү мөмкин
       түгел Улар 4300 квадрат метр майҙанды биләг ән 32 залда урынлашҡан. Айсбергтың был түбәһ е генә әле. Ҙур коллекцияның ни бары өс проц енты ғына бит танышыу өсөн күргәҙмәгә ҡуйыла .
       Милли музей директоры Ғәли Вәлиуллин һирәк
       экспонаттарҙың пәрҙәһен асты. Республика ба ҫмалары журналистарына һаҡлау урынына барыу бәхете тәтене.
       Ул ҡиммәтле металл һәм ҡоралдар һаҡлау уры нынан башланды. Бында инеү өсөн кәмендә өс и шек аша үтергә кәрәк. Махсус йыһазландырылға н бүлмә сейфтар менән тулған. Үкенескә ҡаршы , ете йоҙаҡ аҫтында һаҡланған затлы нәмәләрг ә тейергә ярамай. Был һаҡлау урыны бөтә инс трукцияларға ла тап килә, һәм уны хатта музе й директоры ла боҙа алмай. Сейфтарҙың береһе ндә пушка ла һаҡлана икән, дөрөҫөн әйткәндә,
       лафетһыҙ пушка көбәге.
       Милли музейҙың төп проблемаһы - махсуслашт ырылған фонд һаҡлау урыны булмауы. Ҡиммәтле металл һәм ҡоралдар өсөн был бина тап килә, ә экспонаттарҙың бөтә коллекцияһын да һаҡлау
       өсөн (ә музейҙа улар 136 мең төп фонд һәм 5 6 мең фәнни-ярҙамсы) махсуслаштырылған фонд һаҡлау урыны кәрәк. Миҫал өсөн, туҡыма, ҡағы ҙ, һәм күн кеүек материалдар махсус микрокли мат бүлмәләрҙә һаҡланырға тейеш. Ә хәҙергә у лар комплекслы һаҡланыла, йәғни 18 градуста.
       Беҙгә боронғо ҡоралдар һаҡланған бүлмәне л ә күреү бәхете тейҙе. Бында һунар өсөн тәғәй енләнгән төрлө ҡылыстар бар. Музей хеҙмәткәр ҙәре экспонаттар тураһында һөйләне.
       Археология һаҡлағысы хәҙергә ваҡытлы бинал а. Киләсәктә бында Көньяҡ Уралда табылған ик е тәгәрмәсле һуғыш арбаһы урын аласаҡ. Ғалим дар раҫлауынса, был экспонат мысырлыларҙың и ке тәгәрмәсле арбаһынан 600 йылға боронғораҡ .
       Күрше залда палеонтология, зоология, ботан ика, төрлө гербарий һәм ҡарасҡылар коллекция һы урын алған. Залға инеү менән ҙур йыртҡыс һөлдәһе күҙгә ташлана. Дөрөҫөн генә әйткәндә , мин уны диназавр тип ҡабул иттем. Баҡтиһәң , ул мәмерйә айыуы булып сыҡты. Ул 20-30 мең
       йыл элек йәшәгән. Белорет районының тейелм әй торған урмандарында мәмерйә айыуҙары һөлд әләре менән мәмерйәләр табылған. Хәҙерге ваҡ ытта ғалимдар уны тикшерә .Ғәйәт ҙур айыу һө лдәһе лә тап шунан бит. Уның 70 проценты таб ылған һөйәктәрҙән тора, ә 30 процентын белге стәр һаҡланмаған фрагменттарҙан әҙерләгән. Ә леге ваҡытта боронғо фауна вәкиленә быяла ҡа лпаҡ эшләнелә.
       Музейҙың икенсе ҡатында - этнографик колле кциялар һаҡлана. Ул иғтибар һәм хәстәрлек та лап итә. Бында һәр аҙна һайын көйә һәм микро бтарға ҡаршы эш алып барыла. Бында, бишенсе полк байрағы кеүек, ҡиммәтле экспонаттар һаҡ лана. Эйә, эйе был 1813 йылда бишенсе башҡор т полкына тапшырылған байраҡ ул. Был байраҡ эленмәй, сөнки уға һаҡсыл мөнәсәбәттә булыу кәрәк. Күргәҙмә залдарында уның күсермәһе ур ын алған. Ә төп нөсхәһе һаҡлана, сөнки ебәк туҡыма бөгөлгән урындары һүтелеп бара. Беҙгә
       был экспонатҡа ла күҙ һалыу бәхете тейҙе. Ҡ ом төҫөндәге бәләкәй генә ебәк туҡыманы күре ү менән йөрәк туҡтап ҡалғандай була - бөйөк тарихи көрәштең шаһиты бит. Музей директоры
       112 Башҡорт кавалерия дивизияһы байрағын да
       беҙҙең иғтибарға йәлеп итте. Шуныһы ҡыуанды ра, халыҡтың ҡиммәтле ҡомартҡылары Милли муз ейға килеп юлыҡҡан.
       Ғәли Фәйзрахман улы музей фондында һаҡланғ ан экспонаттар бәйәһен сер итеп һаҡлай. Күрг әҙмәләрҙә ҡатнашыу өсөн сығарылған экспонатт ар баһалана һәм страховкалана. Миҫал өсөн, И ран сығарған ҡара һауыты (1225 йыл датаһы) я ҡынса 30 мең доллар тора.
       Музейҙың төп фонды даими тулыландырыла. Му зей йыл һайын этнографик һәм археологик эксп едициялар ойоштора. Байрам даталарына ҡарата
       планлы тулыландырыу бара. Башҡорт нефтенең 75 йыллығына ҡарата материалдар йыябыҙ.
       Башҡортостандың үҙ ирке менән Рәсәй дәүләт енә ҡушылыуының 450 йыллығына ҡарата яңы төҫ лө каталог сығарыу планлаштырыла. Башҡортост ан халҡы өсөн Эрмитаж коллекцияһы күргәҙмәһе
       ойоштороласаҡ.
       Милли музей үҙе лә ҙур бүләк аласаҡ. Милли он дана экспонат һаҡлау өсөн яңы фонд һаҡлағ ысы проектлана башлай. БР Хөкүмәте бойороғон а ярашлы, 2010 йылда төҙөлөштө тамамлау ҡара лған. Киләсәктә Милли музейҙың ҡиммәтле эксп онаттары менән республика халҡы таныша алыр тигән теләктә ҡалабыҙ.

Ғәлиә Нәбиева.
Материалдарҙы күсереп баҫҡанда (тулыһынса йәки өлөшләтә)
"БАШвестЪ" гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.
НОВОЕ В РАЗДЕЛАХ
Сәйәсәт Иҡтисад Социум Мәҙәниәт Хоҡуҡ Спорт

Первая интернет-газета республики Башкортостан "БАШвестЪ"
"БАШИНФОРМ" мәғлүмәт агентлығы тарафынан сығарыла
E-mail
gazeta@bashvest.ru
Телефоны
(347) 272-93-65
(347) 273-32-62
 
(347) 272-48-00
(347) 273-14-83
Мөхәрририәттең фекере автор фекере менән тап килмәүе лә ихтимал