6 ноября 2013 г.   Главная О газете Персонал Контакты Башинформ
Хоҡуҡ // Ҡанундар

ҺӘР УЙЫНДЫҢ ҮҘ ҠАҒИҘӘЛӘРЕ БАР. ҺӘМ УЛАРҘЫ ТЕҮӘЛ ҮТӘҮ ТАЛАП ИТЕЛӘ...
10.07.03


       Үҙ мәнфәғәттәреен илдекенә ҡарағанда юғарыраҡ ҡуйған әҙәмдә р, намыҫ тигән нәмәне онотоп тора шул. Бөгөн башҡорт нефтех имия комплексын юҡҡа сығарырға маташҡан юғары вазифалы Рәсә й чиновниктары ҡеүәтле финанс-сәнәғәт төркөмдәре менән берле ктә тап ошо әхлаҡһыҙ принципҡа таянып эш итә. "Был уларға ни
       өсөн кәрәк" тигән һорау артыҡ асыҡлауҙы талап итмәй. Еңел
       генә кеҫә ҡалынайтырға өйрәнгән бәғзе кешеләрҙә бүленмәгән дәүләт милке оло аппетит тыуҙыра. Башҡортостан мәнфәғәтен күҙәтергә, атап әйткәндә, республика
       иҡтисадының флагманы - нефтехимия комплексын- Рәсәйҙең Ф едераль Йыйылышы Федерация Советында Башҡортостан Республика һының Дәүләт Йыйылышы вәкиле Игорь Изместьевҡа йөкмәтелгән.
       Килеп тыуған хәлде ул былай аңлата. Сенатор һүҙҙәре буйынса, бөгөн республиканың нефтехимия комп лексы өсөн әүҙем "хәрби көрәште " властың закондар сығарыу , башҡарыу һәм суд органдары алып бара. Мәҫәлән, Рәсәй Конс титуцион судында РФ Федерация Йыйылышының юғары палатаһы се наторҙарының бишенсе өлөшө ҡул ҡуйған хат теркәлгән. Уның а сылы шунда : үҙенең ҡарараы менән Рәсәй һәм Ҡаҙағстан араһын да хөкүмәт ара килешеүгә үҙгәрештәр индергән Рәсәй хөкүмәтен ең быға хоҡуғы булыуы йәки булмауын раҫлау. Хәтерләүегеҙсә, 195 йылда, Байконурҙың көрсөктән ҡурсалап а лып ҡалыу өсөн, Рәсәй Ҡаҙағстанға космодром ҡалаһына айырым статус биреп, уны оҙайлы арендаға алырға тәҡдим итте. Докуме нттар 4 йыл буйына әҙерләнде, һәм Рәсәй менән Ҡаҙағстан през иденттары ҡул ҡуйғас ҡына үҙ көсөнә инде. Уларға ярашлы ҡала башлығына РФ закондарына ярашлы, әлбиттә , ҡала халҡы һәм ҡала ҡаҙнаһына һалымдар һәм йыйымдар түләү
       өсөн әһәмиәтлелеген иҫтә тотоп, ҡайһы бер предприятиелар ға һалымдар буйынса һәм башҡа ташламалар рөхсәт итеү хоҡу ғы ла бирелде. Ябай ғына әйткәндә, мэр ҡала территорияһын да теркәлгән һәм ҡала ҡаҙнаһына һалымдарҙы теүәл түләп кил гән барлыҡ предприятиеларына ла үрҙә әйтелгән ташламалар би реү хоҡуғына эйә булды. Әлбиттә, бындай уңайлы шарттар бер т өркөм предприятие һәм компанияларҙың иғтибарын йәлеп итмәй ҡ алманы. Эште оҙаҡҡа һуҙмай улар, үҙҙәренең аффилир структура лары аша яңы оффшор зонала "пропискаға" инде. Айыҡ фекер йө рөткәндә, баҙар иҡтисады икәнлеген онотмайынса, аҡыллы етәк се бынан оло файҙа күрергә тырышыр ине. Әйткәндәй, был шула й эшләнә лә инде. Байконурҙың бер нисә компанияһы "Башнефтехим" менән килешеүҙ әр төҙөй. Һалымдар һәм йыйымдар министрлығы тарафынан был с хеманың ниндәй рәүештә законға ярашлы эшләүен аңлатыу килгә с кенә Килешеү тормошҡа атҡарыла башлай. Ә был иһә 2000 йылд а ғына эшләнә. Һалымдарҙың тулы күләмдә түләнмәүе асыҡланғас , Рәсәй хөкүмәте бер яҡлы ғына хәл итеп, 2001 йылдың 25 окт ябрендә 747 -се һанлы ҡарары менән ташламалар биреүҙе туҡта та. Был ҡарар закон йәһәтенән бик бәхәсле, сөнки Байконурҙы ң яңы статусы тураһында Килешеүгә ике дәүләттең президентт ары ҡул ҡуйған. Тимәк, хөкүмәт үҙ хоҡуҡтарын үҙе үк "арттыр ап" ебәргән. Әммә, бер нимәгә ҡарамаҫтан, ҡарар сығыу менә н, "Башнефтехим" менән хеҙмәттәшлек итеүсе предприятиелар
       бәйләнеште тулыһынса туҡтатты. Ә иң ҡыҙығы : ғауғалы ҡарар сығыу менән киң матбуғат саралар ы аша Рәсәй һалымсылары башҡорт предприятиелары түләнмәгән 10 миллиард һумлыҡ акциздарҙың түләнмәүе хаҡында хәбәр итә . Әммә беҙҙең нефтселәр бөтөнләй икенсе һандар килтерә һәм ул ни бары 4 миллиард ҡына тәшкил итә. Хәйер, эш республика нефтселәре түләргә тейешле аҡса күләм ендә генә түгел, ә уның нигеҙле һәм законлы булыуында. Әгә р Килешеү пункттары үтәлмәй, уны үҙгәртеү талап ителә икән, уның үҙенә генә хас тәртибе бар бит. Оло тармаҡты дер һелк ендергән ҡарарҙың сыҡҡан дәүләтте нисек хоҡуҡи тип атап бул һын Ситтән ҡарағанда былсетерекле хәл насар балалар уйынын хәтерләтә: тәүҙә аҡ ҡаластар вәғәҙә итеп, предприятиеларҙы мөһим хеҙмәтттәшлеккә йәлеп итеп, һуңынан "Ярамай!" тип бар маҡ янап, етди дәғүәләр белдереү башҡа һыймаған эш. РФ Хөкүмәте раҫлаған ҡарарҙың Конституция ҡаршы булыуы шик тыуҙырмай. Бынан тыш түләнеп бөтмәгән һалымдарҙың да федерал ь ҡаҙнаға күсәсәге лә төптө дөрөҫ түгел. Ни өсөн тигәндә шу л уҡ Байконур килешеүенә ярашлы бөтә күләм тап ҡала ҡаҙнаһын а күсерелергә тейеш. Әлбиттә, беҙҙең закондарҙың барыһы ла төплө уйлап сығарылмау ы көн кеүек асыҡ. Әммә һәр уйындың билдәле тәртибе була, һәм
       уларҙы теләйһеңме һин, әллә юҡмы, әммә уларҙы теүәл үтәргә тешейһең. Һәр сетеркле хәлдән дә үҙ-ара килешеп, лайыҡлы с ығыу юлын һайлау ғына, баш-башталыҡты, тимәк, коррупцияны иҫ кәртәсәк. Барыбыҙҙың да мәнфәғәттәрен яҡлап
       Жан-Жак Руссо ҡасандыр "Власты булдыҡһыҙ кешеләрҙең ҡулы на тоттороуҙан да ҡурҡынысыраҡ нәмә юҡ" тип әйткән. Ысынлап
       та, илебеҙ тарихында бар ғәләмдең аҫтын өҫкә әйләндергән ет әкселәр булманы түгел. Был йәһәттән беҙҙең республика уңды т иергә була.
       1998 йылдың 14 июнендә һайлаусыларҙың 70,2 процент тауыштар ын йыйып, Мортаза Рәхимов икенсе тапҡыр республика Президент ы итеп һайланды. Тап уның етәкселек итеү осоронда Башҡортос тан Рәсәйҙең иң көслө иҡтисади төбәктәренең береһенә әйлән де. Ә бит Совет йылдары заманында сәнәғәт һәм ауыл хужалығы
       продукцияһы етештереү күләме буйынса Башҡортостан Рәсәйҙә 5 0-70 -се урындарҙы алып торҙо. Бөгөн иһә республика донор тө бәктәр иҫәбендә тороуы Мортаза Рәхимовтың дөрөҫ һәм аҡыллы
       сәйәсәте тураһында һөйләй. Башҡортостанда президент институты күптән түгел генә эшләй башланы. Был сәйәси институттың ойошторолоуы илебеҙ, республ ика өсөн үтә ҡатмарлы осорға тура килеүен дә билдәләп үтерг ә кәрәк. Билдәле булыуынса, ул тарихи үҙгәрештәр барған 90- сы йылдар башына тура килде. Буталсыҡ ваҡытта власҡа кемдең
       килеүенә һәр беребеҙҙең яҙмышы бәйле булыуын иҫәпкә алғанд а, Мортаза Рәхимовтың үҙ иңенә оло яуаплылыҡ алыуы һәм был е тди имтиханды лайыҡлы үтеүе тағы ла ғорурландыра.
       1990 йылдың 11 октябрендә Дәүләт суверенитеты тураһында Де кларация ҡабул итлеүе, 1993 йылдың 25 апрелендә республика р еферендумы үткәрелеүе республика тарихында иң мөһим ваҡиға лар булып тора. Һуңғы сәйәси сарала Башҡортостандың иҡтиса ди үҙаллылығын көсәйтеү курсын бар халыҡ хупланы. 1993 йылдың 12 декабрендә беренсе тапҡыр Башҡортостан Респуб ликаһы Президентын һайлау булып уҙҙы. Республика халҡының ө стән ике өлөшө Мортаза Рәхимов өсөн үҙ тауыштарын бирҙе.
       Һайлаусыларҙың алданмауын иҫбатлар өсөн республиканың и ҡтисади үҫешенә ҡыҫҡа ғына байҡау яһайыҡ. Һуңғы биш йылда сә нәғәт етештереүе күләме 25,8 процентҡа үҫкән. Хәҙерге ваҡытт а иҡтисад үҫеше бер-ике тармаҡ уңыштарынан ғына тормай, кир еһенсә барлыҡ тармаҡтарҙың да тигеҙ күтәрелеүе күҙәтелә. Маш иналар эшләү һәм металл эшкәртеү сәнәғәте юғары тиҙлек менән
       үҫешә. Тармаҡ һуңғы бер нисә йылда продукция сығарыу кимәле н 2,5 тапҡырға арттырған. Төҫлө металлургияла үҫеш - 46,5, ҡ ара металлургияла - 45,5, еңел сәнәғәтттә -43 процент тәшкил
       итә. Ауыл хужалығы өлкәһендә лә байтаҡ алға китеш һиҙелә. Р әсәйҙең байтаҡ төбәктәренән айырмалы рәүештә, республика агр осәнәғәт комплексын һаҡлап алып ҡалыуҙан тыш, был тармаҡтың эшмәкәрлеген яҡшыртыуға өлгәште. Әлбиттә, дөйөм үҫеш республиканың тышҡы иҡтисади эшмәкәрлеге ндә сағылмай ҡалмай. Һуңғы йылдарҙа экспорт 69 процентҡа арт ҡан. Тулайым төбәк продукцияһы һәм сәнәғәт етештереүе күләм е буйынса башҡортостан Рәсәй төбәктәре араһында тәүге тиҫтәг ә инһә, ауыл хужалығы буйынса илдә икенсе урында бара. Башҡортостандың иң төпкөл ауылдарына ла газ үткәрелде, юлдар
       һалынды, торлаҡ күпләп төҙөлә, яңы мәктәптәр, мәҙәни -социа ль объекттар ҡалҡып сыға. Биш йылда, мәҫәлән, 12 800 километ р газүткәргес һалынған, йәғни 215 мең фатирға газ үткән. Газ лаштырыуҙың дөйөм күләме 86 процент тәшкил итә. Яңы торлаҡ йорттарҙы сафҡа индереү буйынса ла республикабыҙ алдынғылар рәтендә бара: былтыр, мәҫәлән, йәмғеһе 1 410, 1 квадрат метр
       торлаҡ файҙаланыуға тапшырылған.
       Президент иҡтисадты артабан үҫтереү юлын сәйәсәте концепц ияһын бойомға ашырыуҙы тиҙләтеүҙә, энергия менән тәьмин итеү
       мәсьәләһен хәл итеүҙә, яғыулыҡ -энергетика комплексына инве стиция күләмен арттырыуҙа, урман, ағас эшкәртеү һәм целлюлоз а -ҡағыҙ сәнәғәтенең үҫеш стратегияһын юлға һалыуҙа, еңел с әнәғәткә яңы технологиялар һәм заманса ҡорамалдар индереп, е тетштереүҙе арттырыу һәм ассортименты киңәйтеү буйынса эште артабан дауам итеүҙә күрә. Быларҙың барыһы ла Мортаза Рәхимовтың аҡыллы сәйәсмән генә т үгел, эшлекле һәм тәүәкәл етәксе икәнлегенә ишаралай. Социаль -сәйәси хәлгә килгәндә лә беҙҙең республика Рәсәйҙе ң башҡа төбәктәренән айырылып тора. Бында бер ниндәй ҙә баш күтәреүҙәр, талаш, низағ күҙәтелмәй. Башҡортостан һаулыҡ һаҡ лау, әсәлекте яҡлау һәм башҡа бик күп төрлө маҡсатлы Програм маларҙы уңышлы бойомға ашыра. Күп балалы әсәләрҙе даими ярҙа м күрһәтеү - мөһим йүнәлештәрҙең береһе булып ҡала бирә. рес публикала мәҙәни-ял тибындағы киң учрждениелар селтәр:систем алы эшләнгән һәм халыҡ йәшәгән пункттарҙы, предприятиеларҙы һәм ойошмаларҙы хеҙмәтләндергән клубтар, мәҙәниәт һарайҙары,
       ижад йорттары, уҡытыусылар йорттары ойоштролоған. Музейҙар һаны арта. Ғөмүмән, республиканың һәр бер гражданына намыҫл ы хеҙмәт аша гөрләтеп йәшәргә бөтә шарттар булдырылған тиһә к тә артыҡ булмаҫ. Йөҙ милләт вәкиле татыу һәм берҙәм донья күргән республикала
       ижтимағи - сәйәси хәлдең тотороҡло булыуы - дөйөм ҡаҙаныш ул. Һәм башҡортосанлылар сәйәси тотороҡлолоҡто юғары баһалай . Был үҙ сиратында иһә республика Президенты алып барған с әйәси, социаль - иҡтисади курстың халыҡ тарафынан хупланылы уы хаҡында һөйләй.

Материалдарҙы күсереп баҫҡанда (тулыһынса йәки өлөшләтә)
"БАШвестЪ" гәзитенә һылтанма яһау мотлаҡ.
НОВОЕ В РАЗДЕЛАХ
Сәйәсәт Иҡтисад Социум Мәҙәниәт Хоҡуҡ Спорт

Первая интернет-газета республики Башкортостан "БАШвестЪ"
"БАШИНФОРМ" мәғлүмәт агентлығы тарафынан сығарыла
E-mail
gazeta@bashvest.ru
Телефоны
(347) 272-93-65
(347) 273-32-62
 
(347) 272-48-00
(347) 273-14-83
Мөхәрририәттең фекере автор фекере менән тап килмәүе лә ихтимал